انجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723The effect of environmental factors on the Prehistoric sites in the southern Zayandeh- Rud by using the Pearson correlationتعیین تأثیر عوامل محیطی بر ایجاد محوطه‌های نوسنگی و مس و سنگی حوزه جنوبی زاینده‌رود با استفاده از روش همبستگی پیرسون10167FAمحسنحیدری دستنایی0000-0002-7597-7794Journal ArticleOne of the important purposes of Archaeology, is studying the interaction of humans with the environment: This paper is trying to focus on and analyze the role of natural, geographical, and environmental factors in the appearance of human settlements in Neolithic and Chalcolithic, of Laran County. Laran County is located in the Southern branch of the Zayandeh- Rud River and due to the potential environmental and geographical conditions has caused appropriate human settlements are formed in different periods. Because this area is located in a mountainous terrain, it has a cold weather, with abundant rainfall and for this reason, landscape is causing many environmental constraints. Income in this region is based on agriculture and livestock. This area is now the number of Bakhtiari nomad's countryside come to this area in summer. The study of this part of Zagros, as one of the important areas is located between two central plateau regions of Khuzestan, and the natural environment role in shape, continuity or the collapse of archaeological sites is one of the gaps that needs to be investigated in the studies of this area. Therefore, our records of the changes of the region in different periods of prehistory and its mode of relationship with another environment are incomplete. In this study, a total of ?? Neolithic and Chalcolithic sites have been identified of the ???? survey in the Laran county. The Identified sites in the study were analyzed using descriptive and analytical methods and by using GIS and SPSS software. In this study, the extent of the archaeological sites was the dependent variable, and environmental conditions, such as distance and proximity to water resources, communication paths, vegetation type, slope direction, slope degree, and altitude were considered as independent variables. The reasons for the lack of correlation or correlation archaeological sites back to the relationship between man and environment that creates a special kind of the landscape. According to the results of the correlation, the height above the sea level, the seasonal water and vegetation resources have more impact compared to other factors such as slope direction, slope degree, distance from communication routes, and permanent sources of water are very low. The overall results of this study suggest that Neolithic and Chalcolithic sites in the Laran County are little affected by environmental factors and this suggests that these sites are used seasonally. This area is high and has a cool climate and these factors have created special and different conditions, forming human settlements similar to other areas in Zagros Highland. According to the above, we must ask which life style is that the height, seasonal water sources and pasture vegetation plays an important role for human life. What characterized that in the Neolithic and Chalcolithic period, way of life in the region is similar to that of today’s and life style has been nomadic pastoralist that is still ongoing.بخش لاران در حوزه جنوبی سرشاخه‌های زاینده‌رود واقع شده است و به سبب شرایط جغرافیایی و ظرفیت‌های زیست‌محیطی مناسب و مطلوب، زمینه‌ساز ایجاد استقرارهای انسانی در ادوار مختلف بوده است. مطالعه این بخش از زاگرس به‌عنوان یکی از نواحی مهمی است که در بین دو منطقه فلات مرکزی و خوزستان واقع شده و نقش محیط طبیعی آن در شکل‌دهی، تداوم و یا فروپاشی محوطه‌های باستانی یکی از نیازهای تحقیقاتی است که جای خالی آن در مطالعات این منطقه دیده می‌شود. در این پژوهش، ?? محوطه نوسنگی و مس و سنگی شناسایی شده از بررسی پیمایشی سال ???? بخش لاران مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. برای تحلیل و تجزیه محوطه‌های شناسایی شده از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شد. به‌منظور تسهیل و درک بیشتر الگوهای مکانی محوطه‌ها با عوامل محیطی، از نرم‌افزارهای Arc GIS استفاده شد. این نرم‌افزار، فواصل موجود و داده‌های حاصل از شرایط محیطی را با موقعیت مکانی محوطه‌ها تلفیق کرده و آنها را به‌صورت اعداد در اختیار نگارنده قرار داده و سپس با روش تحلیل همبستگی پیرسون ارتباط بین محوطه‌های باستانی با شرایط محیطی سنجیده شد. دلایل همبستگی یا عدم همبستگی محوطه‌های باستانی به چگونگی رابطه انسان با محیط برمی‌گردد که نوعی خاص از چشم‌اندازها را به وجود می‌آورد. در این مطالعه وسعت محوطه‌های باستانی به‌عنوان متغیر وابسته و شرایط محیطی مانند، دوری و نزدیکی به منابع آب و مسیرهای ارتباطی، نوع پوشش گیاهی، جهت شیب و درجه شیب و ارتفاع از سطح دریا به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شدند. نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان می‌دهد که محوطه‌های نوسنگی و مس و سنگی بخش لاران وابستگی اندکی به عوامل محیطی دارند و این نشان می‌دهد که این محوطه‌ها به‌صورت فصلی استفاده می‌شدند.https://iaej.sku.ac.ir/article_10167_dff70232bcd2396f4a6c7bb57dab3e87.pdfانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723The influence of the Kura-Aras culture on the southwest of Iran's plateauنفوذ فرهنگ کورا-ارس به لبه جنوب غربی فلات ایران10168FAحسنعلیعرب0000-0002-5183-3059علیرضاهژبری نوبریستارخالدیانJournal ArticleOne of the most important features of the Iran Early Bronze Age which shows the late 4th and first half of the 3rd millenniums-upon 5 Carbon 14 samples- according to the investigated ancient areas, is Yanik Tepe (Voigt and Dyson, 1992: 122- 178) associated to the field of pottery, due to the presence and promotion of grey and black pottery in extensive locations thereof (Talaei, 2006: 49). The other regions where the impact and development of Transcaucasia (Kura- Araxes) culture has been observed is the Shazand plain (Savar Abad and Sarsakhti 3 Tepes), which is located between central Zagros (Lorestan) at west and plateau of central Iran at the east and is of the set of the plains located at the south of the main road of the plateau of Iran The surface survey of the Tepe Savar Abad has identified a number of ceramics belonging to Chalcolithic, early and new bronze, iron periods and historical and Islamic periods. Fragment of ceramics belonging to Kura-Araxes have been found in the Tepe and the technique of these fragments is handmade and, in some cases, the surface of the ceramics has been polished by some sort of instrumental (sample 5 and 7), and the temper of all fragments is mineral. Two cases of these samples have external decoration, sample one (No: 2) has three rows of equilateral triangles. The upper row is placed on a horizontal line with sharp points directed downward. The middle row and the lower row are placed mix to each other. Sample No 4 also has some decorated patterns with a special technique, a horizontal strip in the lower part with equilateral triangle connected to each other, but the triangles are not carved, only the margins are carved and the triangles are at the level of the surface. The sizes of the triangles get gradually bigger from left to right. In the archaeological survey recognized Tepe Sarsakhti-3(Shz:154). The surface survey of the Tepe has identified a number of ceramics belonging to Chalcolithic, bronze and historical and Islamic periods. The technology used to produce all Yanik fragments are handmade and the inside and outside surface have been carefully polished (8, 9, 11, 15). Regarding the form, they are bowl-like shapes with open- mouth in the body. Comparisons have been made between the varieties of genres of ceramic objects in Sarsakhti Tepe with other samples in Godin in Kangavar plain (Henricson, 1991) and Yanik Tepe (Burny, 1969) are highly remarkable (table1). We could not find any ordinary decorated ceramic object in Yanik Tepe. The manner of development of Kura- Araxes culture has always been a challenging issue related to the development of early complicated communities in the near east. Archaeological surveys have been going on widely for many kilometers after Tepe Sarsakhti to east, but no clue has been found yet to verify the existence of a highly advanced culture in east, north or south. Further studies in neighboring area have not lead to any acceptable result either (Figure 7). Therefore, the area can be called the connective hinterland of Kura- Araxes culture. The comparison of ceramic genres in these two regions with other samples show that they have some sort of similarity with samples found in Godin Tepe in Kangavar plain (Henrickson, 1991; Young, 1969, 1974) and the ceramic genres belonging to ancient Bronze age in Yanik Tepe (Burney, 1961) located in the east of the Urmia Lake in Azarbaijan area have some sort of similarities in form.فرهنگ معرف سفال‌های سیاه و خاکستری دست‌ساز با آمیزه کانی و نقوش تزئینات شیاری، فرورفته، نقوش کنده حکاکی شده مارپیچی، نقوش هندسی کنده و نقوش تزئینیِ کنده زیگزاگی در لبه، گستره مکانی وسیعی از قفقاز، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان، آناتولی، لوانت و ایران را در هزاره‌های چهارم و سوم ق.م دربر گرفته است. دوره مذکور در این مناطق با نام‌های گوناگون کورا ارس (باستان‌شناسان شوروی سابق)، ماورای قفقاز، فرهنگ یانیک (دایسون)، فرهنگ شنگاویت (باستان‌شناسان ارمنستان) و ... یاد شده است. در داخل ایران آثار به دست آمده از این دوره زمانی که بیشتر با نام کورا ارس یا یانیک شناخته می‌شود در مناطقی از شمال، شمال‌غرب، غرب و نواحی جنوب‌غربی البرز مشاهده شده است. اخیرا در بررسی انجام گرفته در دشت شازند در استان مرکزی ایران آثار شاخص این فرهنگ شناسایی شده است. آثار تپه‌های شناسایی شده سوارآباد و سرسختی با 1 و 2 هکتار وسعت، معرف فرهنگ موسوم به ماورای قفقاز قدیم یا کورا ارس است. چگونگی گسترش فرهنگ کورا ارس همواره یکی از موضوعات بسیار چالش برانگیز در خصوص چگونگی توسعه جوامع پیچیده اولیه در خاور نزدیک بوده و نیز خواهد بود. در مقاله حاضر سعی شده است علاوه بر معرفی محوطه‌های مذکور، بر اساس داده‌های سفالی و گونه‌شناسی، در یک رهیافت مقایسه‌ای ارتباط این منطقه با نواحی قفقاز و آناتولی بررسی شود. کشف اخیر این محوطه‌ها موجب گسترش حوزه نفوذ این فرهنگ تا لبه‌های جنوب‌غربی فلات مرکزی و لبه‌های شرقی زاگرس گردیده است.https://iaej.sku.ac.ir/article_10168_5d4a18500f626b6a8cb05c1b3c4d095a.pdfانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723A Comparative Study of the Newly-Discovered Stuccos on Qezel Qala Mound in Farahanمطالعه تطبیقی گچبریهای نویافته تپه قزل قلعه فراهان10169FAجوادعلایی مقدم0000-0002-2857-890Xسید رسولموسوی حاجیرضامهرآفرینJournal ArticlePlaster is among the building materials used by human whose extraction and application date back to several thousand years ago. The use of plaster in Iran, as one of the building materials, dates back to the middle Elamite period when it was used in construction of Tabpti Ahar tomb on Haft Tappeh in Khuzestan where plaster coating was applied in the crescent brick arches and the brick floor of the complex. It was after these eras that plaster was applied in decorations of different buildings so that some of its unique examples have been obtained from various periods including Achaemanian, Parthian, Sassanid, and Islamic eras. In archaeological survey of the large plain of Farahan which resulted in identification of 765 ancient sites related to a time period expanding from the late Neolithic to the Qajar periods, in one of these sites called Tappeh Qezel Qala remains of stucco art were found. The ancient mound Qezel Qala is located on a natural hill with a northwest-south-easterly direction with dimensions of 700 to 400 meters that about a few dozen meters from it there are the remains of two seasonal rivers; however, determining the original boundaries and limits of these rivers is impossible according to the current situation and without scientific archaeological speculations. Unfortunately, a large part of this site has been destroyed during the last years due to unauthorized excavations and extensive diggings. In addition to the few architectural remains and surface pottery pieces, a number of broken and crushed pieces were discovered, some of which have remarkable patterns. According to the significance of these stuccos, as one of the first examples identified in the region, an independent research was considered aiming at the chronology of these remains, as well as the classification, typology, and comparative study of these samples that the obtained results are presented in the present paper. In the current paper, which relies on the studies resulted from archeological excavations, while documenting, introducing, and describing the stucco samples, using a comparative study method through the typological comparison of the obtained stucco samples and typological comparison of the surface pottery samples collected from the site in a systematic manner, the settlement period of the site was identified and scientific chronology (dating) for the stuccos was provided. The results of the performed research, indicate that the Tappeh Qezel site of Farahan plain is among the important Sassanid sites of the region, and the stuccos obtained from this site which contain various patterns including the wing figure of a mythical beast, twelve-pointed star, abstract figure of floras, and single and multiple panels are among the Sassanid representative identified sites, such as Bishapur in Fars, Hesar in Damghan, Chal Tarkhan and Tape Mill in Rey, Qala Yazdgerd in Kermanshah, Qala Zohak, Qala Gouri of Ramavand, Susa, Tesiphon, Qala Hezardar in Lorestan, etc. Although these stucco samples have been executed through molding, casting and pre-fabricated methods, most of the decorative panels are made of plaster produced using a molding method.گچ از مصالح ساختمانی مورد استفاده بشر است که قدمت استفاده از آن در ایران به‌عنوان یکی از مصالح ساختمانی به دوران ایلام میانه می‌رسد. پس از این دوران از گچ در تزیینات بناهای مختلف استفاده گردید به نحوی که نمونه‌های منحصر‌به‌فرد آن از دوران مختلف هخامنشی، اشکانی، ساسانی و دوران اسلامی به دست آمده است. در سال‌های اخیر، ضمن بررسی باستان‌شناختی دشت فراهان، محوطه‌ای باستانی به ابعاد 700×400 متر شناسایی شد که بر اثر حفاری‌‌های غیرمجاز و خاک‌برداری گسترده، به شدت آشفته شده است. در این محوطه که به تپه قزل قلعه شهرت دارد، علاوه بر بقایای اندک معماری و قطعات سفال‌های سطحی، تعدادی گچ‌بری به دست آمد که تاکنون نمونه مشابه آنها در منطقه یافت نگردیده است. این گچ‌بری‌ها شامل نقوشی همچون بخشی از بال موجود اساطیری (اغلب سیمرغ)، ستاره 12 پر، نقش گیاهان انتزاعی و حاشیه قاب‌بندی‌های تکی و چندتایی می‌شود. اهمیت موضوع از آن جهت است که این گچ‌بری‌ها یکی از اولین نمونه‌های شناسایی شده در منطقه می‌باشند، از این‌رو با استفاده از روش مطالعات تطبیقی و از دو طریق مقایسه گونه‌شناختی نمونه سفال‌های سطحی محوطه و مقایسه گونه شناختی نمونه‌های گچ‌بری یافت شده، با نمونه‌های تاریخ‌دار مشخص، اقدام به مطالعه و پژوهش گردید. نتایج دربردارنده آن است که نمونه گچبریهای قزل قلعه فراهان قابل مقایسه با نمونه‌های یافت شده از بیشاپور، حصار دامغان، چال ترخان و تپه میل ری، قلعه یزدگرد کرمانشاه، قلعه ضحاک، قلاگوری رماوند، شوش، تیسفون و قلعه هزار در لرستان مربوط به دوران ساسانی است و گاه‌نگاری نسبی محوطه از طریق نمونه‌های سفالی نیز تأییدکننده این نتیجه است. در پایان می‌توان چنین بیان کرد که تپه قزل قلعه فراهان، بقایایی از یک بنای ساسانی احتمالاً متعلق به یکی از امرای محلی است که در آن از هنر تزییناتی گچ‌بری با موتیف‌های ساسانی استفاده شده است.https://iaej.sku.ac.ir/article_10169_ddd808772c035aed516d42ad3559be5f.pdfانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723The Sixth Chapter of Archaeological Excavation of Patpeh Site (Malayer - Dam Catchment of Kalan Dam)ششمین فصل از کاوش‌های باستان شناختی تپه، پاتپه (ملایر - حوضه آبگیر سد کلان)10170FAحسینتوفیقیان0009-0005-3441-4775مسعودصادقی رادJournal ArticleThe sixth chapter of the archaeological excavations of the Patapeh Site (Gonespan Hill) was the last effort to save this hill, before the full dive of the dam was completed. Patapeh contains works from the Bronze Age (Yanigh) to the Safavid period. During the sixth season, in addition to exploring the remnants of the architecture of the Islamic period and the Parthian period left behind by previous excavations, remains of a huge architecture also appeared. This architecture belongs to the remnants of a castle from the Iron III or Median period, parts of which were explored in the fourth and fifth chapters. The most important reasons for assigning this castle to the Medes are the similarities in the architectural style and the cultural foundations in it with other structures related to Median such as Noshijan, Babajan, and Godin. The works of this period include wavy walls that have created rectangular halls. From the Parthian period, there were also works of brick and stone walls. The walls and floor of some of the spaces related to this period were plastered. The works of the Islamic period also included remains of stone walls and wells of water and sewage. The history of the archeological activities of the Patapeh Hill dates back to 1381; when during the Malayer archaeological surveys, the hill was identified and introduced. The beginning of the construction of the Kalan Dam marked a new era for Patapeh's archeological activities. For the first time in 2002, Ali Khaksar supervised the first chapter of the archaeological excavations of Patapeh, the excavation that led to the identification of the establishment of the Safavid period and the effects of an earlier settlement that probably belonged to the Seljuk period. The second chapter of the Patapeh archaeological excavations continued under the supervision of Hasan Rezvani in 2007. Exploring the layers of the Islamic era and finding remnants of a Parthian fortress with stone walls and buried bricks under the Islamic layer was the achievement of this chapter of exploration. In the direction of the excavations of the previous seasons, signs of the presence of older cultures, especially the Iron Age, became apparent, which is the most important goal of the third chapter of the archaeological excavation of this hill. In this chapter, the exploration of Patapeh under the supervision of Mehrdad Malekzadeh in 2008 revealed evidence of an architectural structure that dates back to the Iron Age III. The fourth and fifth chapters of the archaeological exploration of Patapeh were conducted by Reza Naseri in 2009 to liberate the remains of median architecture. The exploration results of these two seasons led to the liberation of several architectural spaces from the median fortress. Identifying part of an architecture of the Iron Age III era in the fourth and fifth seasons of Patapeh exploration and its similarity to the well-known buildings of the Iron Age III, known as median fortresses, increased the importance of continuing to explore the site. Hence, the search for rescue on a large scale, in order to remove the remains of the architecture, especially the structure, before the waterfall of the dam and the burial ground in the lake water, was the first and most important target of this chapter.ششمین فصل از کاوش‌های باستان‌شناختی تپة پاتپه (گونسپان تپه)، واپسین تلاش‌های بود که با هدف نجات‌بخشی این تپه، قبل از آبگیری کامل سد کلان به انجام رسید. پاتپه در بردارنده آثاری از دوره مفرغ قدیم (یانیق) تا دوره صفویه است. طی فصل ششم علاوه بر کاوش بقایایی از معماری مربوط به دوره اسلامی و دوره اشکانی به جا مانده از کاوش‌های پیشین، بقایایی از یک معماری عظیم نیز نمایان گردید. این معماری متعلق به بقایای یک دژ از دوره آهن III و یا ماد بود که بخش‌هایی از آن طی فصول چهارم و پنجم، کاوش گردیده بود. مهم‌ترین دلایل انتساب این دژ به مادها، وجود تشابهات در سبک معماری و یافته‌های فرهنگی موجود در آن با دیگر ساختارهای منسوب به ماد همچون نوشیجان، باباجان و گودین است. آثار این دوره شامل دیوارهای عریض خشتی است که تالارهای مستطیلی را پدید آورده‌اند. از دوره اشکانی نیز آثاری از بقایایی از فضاهای معماری راست‌گوشه با دیوارهای خشتی و پی‌های سنگ‌چین به دست آمد. دیوارها و کف برخی از فضاهای مربوط به این دوره گچ اندود شده بود. آثار دوره اسلامی نیز بقایایی از دیوارها سنگ‌چین و چاه‌های آب و فاضلابی را شامل می‌شد که بخش عمدة آنها را در فصول پیشین کاوش نموده‌اند.https://iaej.sku.ac.ir/article_10170_2e85d72295b67c5b649290dfbf019285.pdfانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723Study Role of Environmental Factors in the formation and distribution of Partian sites in Romashgan Plain (lorestan)مطالعه نقش عوامل محیطی در شکل‌گیری و پراکنش محوطه‌های اشکانی دشت رومشگان (لرستان)10171FAفرشادمیریJournal Articleانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723A Study on Akkadian Documents of Susa with Emphasis on Social Rules of Elamپژوهشی در اسناد اکدی شوش با تاکید بر قوانین اجتماعی تمدن ایلام10172FAحسینکوهستانیJournal ArticleSocial security is the most important objective that each civilized society tries to achieve and for this purpose, the main role is played by the rules governing the society. Common rules in each society create social justice, sustainability of the government, and satisfaction of people. Therefore, this aspect is very important in governments that have shown durability over history. In this regard, common rules in ancient Elam deserve investigation as a government that despite the fluctuations over more than two thousand years continued its life and influenced next governments in Iranian plateau, especially Achaemenid dynasty. The Elam land was a connector between prehistoric era and historic era of Iran’s land, which has more than 2000 years’ history and old culture. Elam was an ancient Pre-Iranian civilization centered in the far West and Southwest of what is now modern-day Iran, stretching from the lowlands of what is now Khuzestan and Ilam Province as well as a small part of southern Iraq. More than two thousand years of civilization in the ancient, middle and new kingdom of Elam, they stood in front of the invasions of Mesopotamian’s and finally destroyed by the Assyrians. This study aimed to investigate the rules in ancient Elam using the available documents. Organizing the information found from archeological documents and Akkadian documents From Sukkal-mah period (Sukkal-mah is a Sumerian term that may be literally translated “grand vizier,” was the title borne by the highest official of the empire under the Third Dynasty of Ur) found in Susa, As well as using library sources, it was found that the available documents present an accurate system about legal issues in ancient Elam that according to the area of interest, it is significant. Akkadian documents of Susa, despite limited sources about Elam, present direct and clear image of social life in this region. By investigating the contracts in ancient Elam including commercial contracts and marriage contracts, it was found that witness had an important role and except in certain cases, the presence of two witnesses was necessary and, in some contracts, 40 witnesses were required. Contract confirmation sign was nail sign that was functioning as a signature. With studies on Elamite rules and comparing them with the Code of Hammurabi (Hammurabi was the sixth king of the First Babylonian Dynasty, reigning from 1792 B.C. to 1750 B.C. and the code of Hammurabi is a well-preserved Babylonian code of law of ancient Mesopotamia, dating back to about 1754 B.C.), differences were observed that have different reasons, but there are similarities between them where we can point to giving value to swearing as an instrument to investigate verification of claims. Crucify was among the sentences in ancient Elam and existed in different periods. Elamite gods had important roles in legal issues and sentences and documents and contracts were accompanied by their names. The legacy law in Elam gives a special position to women; the Elamite men have paid attention to their own women. No evidence is found regarding the existence of prisons in ancient Elam.امنیت اجتماعی اصلی‌ترین هدفی است که هر جامعه متمدن در جهت رسیدن به آن گام برمی‌دارد و برای تحقق آن اصلی‌ترین نقش را قوانین حاکم بر آن جامعه ایفا می‌کنند. قوانین رایج در هر جامعه همواره نقشی اساسی در ایجاد عدالت اجتماعی، پایداری یک حکومت و به طبع سطح رضایت افراد جامعه از حکومت دارند؛ بنابراین، بررسی آن در حکومت‌هایی که در طول تاریخ دوام زیادی یافتند اهمیت بسزایی دارد در این راستا قوانین رایج در ایلام باستان نیز به عنوان حکومتی که علی‌رغم فراز و نشیب‌های زیاد بیش از دو هزار سال به حیات خود ادامه داد و حتی بر تمامی حکومت‌های پس از خود در فلات ایران به‌ویژه هخامنشیان تأثیری بسزا نهاد، بسیار قابل تأمل است؛ بنابراین در این پژوهش نگارندگان در پی آن هستند تا با استفاده از منابع موجود به بررسی قوانین در حکومت‌های ایلام باستان و همچنین وضعیت اجرای آن بپردازند. نگارندگان با سامان‌دهی اطلاعات دریافته از اسناد باستانشناسی به‌ویژه اسناد اکدی یافت شده از شوش و با کمک گرفتن از منابع کتابخانه‌ای به این مهم دست یافتند که مدارک موجود، سیستم دقیق و قانون‌مداری را در خصوص مسائل حقوقی ایلام باستان ارائه می‌دهد که با توجه به دوران مورد استفاده بسیار قابل توجه است. اهمیت سوگند خوردن در قوانین ایلام باستان نیز از جمله موارد مورد توجه در اسناد است که نقشی بسیار فراتر از یک شهادت کلامی داشته است و حتی در مواردی به طور مستقیم و صریح تعیین کننده حکم قضاوت نیز بوده است.https://iaej.sku.ac.ir/article_10172_e447193f2b83d789c98a82a7ef958736.pdfانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723The Study of the Pottery of Shahneshin Area in Historical Town of Frimesمطالعه سفالینه‌های محوطه شاه‌نشین شهر تاریخی فریم10173FAانیسهخاکبازعابدتقویJournal ArticleAccording to historical sources, Frime city in Tabaristan Province, during the Sassanid and early Islamic centuries, was one of urban centers which have an active role in the cultural developments in Tabaristan. This city is the center of power of the Tabaristan local houses, namely Al-e Qaren and Al-e Bavand. Predominantly as a small area of the historical town of Frimes, during the years 2006, 2008, and 2009 were archaeological excavations. The results of these excavations have been architectural masterpieces, potteries, and other cultural findings. The need to study the works of ceramics in the city, mostly due to further understanding of the chronology and sequence of indicator species were babies in the early centuries of the region, despite the existence of Islamic sites from early centuries of Islamic sites scientific study on Islamic sites of Mazandaran focused on classification, typology and comparative study of potteries from excavations took place. According to historical sources, historical city of Ferim has been the local capital of Al-e- Bavand and Al-e-Qaren. This city located in one of the mountainous cities in Tabaristan Province. Based on evidences, Ferim has been an important element in economic and social changes in early Islamic Period. The results of this research show that indicator potteries from Ferim that this site has been two major types of potteries: unglazed potsherds and glazed potsherds. Also, there are 12 subgroups of two main types. Most important motives from these types included carved and graffito motives. These motives respectively 87% and 56%. These motives were used in early Islamic era. One of the indicator characteristics in early Islamic potteries has been the lack of intensive motives in centers of vessels and monochrome and opaque potsherds. Lack of lusterware and Minaei wares in Shahneshin site and extra production monochrome vessels will assign as middle-class society without political and economic elite class. Majority of these potsherds included from sand and with high-quality baking. This case shows that society is aware of numerous production potteries. Comparative studies pottery types discovered from others urban centers there are similarity aspect between motives, coveting, in urban centers such as Nishbour, bishapur, Gour, Darabgerd, Sarmashad, Jurjan, Sistan, Malin Bakharz, Daghyanoos, Sorkh Qale and Seymareh. Relative Chronology based on potteries evidence including to the late Sasanid era until 5 century A.D. according to historical text and archaeological evidence has assigned as dynamic urban spaces such as Shahneshin site in Tabaristan province in 3 and 4 century A.D. This study utilizes a descriptive analytical method and data collection documentary and field studies. Intended to provide relative chronology Shahneshin area is predominantly based on finding. Based on typological and statistical analysis of indicators and to making pottery historical context, established predominantly in the area of Shahneshin Frime, from the late Sassanid era began in the late fifth century AH. Glory period in this area has been third and fourth century AH.براساس منابع تاریخی شهر فریم در ولایت طبرستان در دوران ساسانی و قرون اولیه اسلامی، از جمله مراکز شهری بوده که نقشی فعال در تحولات پهنه فرهنگی طبرستان داشته است. این شهر مقّر اصلی دو خاندان محلی طبرستان به نام‌های آل‌قارن و آل‌باوند بوده است. محوطه شاه‌نشین به‌عنوان بخشی کوچک از شهر تاریخی فریم، طی سال‌های 1385، 1387 و 1388هـ. ش. کاوش باستان‌شناسانه شد. حاصل این کاوش‌ها کشف آثار معماری، سفالی و دیگر یافته‌های فرهنگی بود. ضرورت مطالعه روی آثار سفالین این شهر، بیشتر به‌دلیل شناخت هرچه بیشتر از توالی گاه‌نگاری و مطالعه گونه‌های شاخص سفالی در قرون اولیه اسلامی این منطقه انجام گرفت؛ زیرا علی‌رغم وجود محوطه‌های قرون اولیه اسلامی، تاکنون مطالعه علمی روی محوطه‌های اسلامی مازندران با تمرکز بر طبقه‌بندی،گونه‌شناسی و مقایسه تطبیقی سفالینه‌های حاصل از کاوش، صورت نپذیرفته است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی و مطالعات میدانی، درصدد ارایه گاه‌نگاری نسبی محوطه شاه‌نشین براساس یافته‌های سفالی است. براساس مطالعات گونه‌شناسی و تحلیل آماری سفال‌های شاخص مجموعه و نیز بهره‌گیری قراین تاریخی، استقرار در محوطه شاه‌نشین فریم، از اواخر عصر ساسانی آغاز گردید و در اواخر قرن پنجم هجری‌قمری رو به افول نهاد. دوره شکوفایی این محوطه مربوط به قرون سوم و چهارم هجری قمری است. نتایج مطالعه روی سفالینه‌های شاخص مکشوفه از سه فصل کاوش محوطه شاه‌نشین فریم نشان می‌دهدکه دو گونه اصلی سفال‌های بدون‌لعاب و لعاب‌دار به‌ترتیب به دوازده و چهار زیرگونه سفالی تقسیم شدند. مهم‌ترین نقوش تزیینی سفالینه‌ها شامل نقش‌کنده و اسگرافیاتو بوده است. با مطالعه تطبیقی گونه سفالی مکشوفه و دیگر مراکز شهری در ایران، وجوه اشتراک زیادی در نقش، نوع پوشش، اشکال رایج میان محوطه شاه‌نشین و شهرهای نیشابور، بیشاپور، گور، دارابگرد، سرمشهد، جرجان، سیستان، مالین باخرز، دقیانوس، سرخ‌قلعه و سیمره وجود دارد. گاه‌نگاری نسبی قابل ارائه برای این محوطه، دامنه زمانی اواخر ساسانی تا قرن پنجم هجری قمری است. براساس شواهد تاریخی و مطالعات باستان‌شناختی، دوره بالندگی و پویایی محوطه شاه‌نشین به‌عنوان بخشی از شهر تاریخی فریم، قرون سوم و چهارم هجری قمری است.https://iaej.sku.ac.ir/article_10173_7866731eed67dc3be9693b33f50fdb48.pdfانجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکردجستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام2476-60462120170723New reflection on the religious position of the "Snake" in the works of the remnants of the ancient Elamite civilizationevidence)تأملی نو بر جایگاه مذهبی نقش‌مایه (مار) و ارتباط آن با عنصر مؤنث در آثار به جای مانده از تمدن عیلام باستان (با تکیه بر شواهد باستانشناسی)10174FAمریمظهوریانسامانفرزین0000-0001-7617-7900محمدامینحاجی زادهJournal ArticleElam was an ancient pre-Iranian civilization centered in the far West and Southwest of what is now modern-day Iran, encompassing the lowlands of what is now Khuzestan and Ilam Province as well as a small part of southern Iraq. The modern name Elam stems from the Sumerian transliteration elam(a), along with the later Akkadian elamtu, and the Elamite haltamti. Elamite states were among the leading political forces of the Ancient Near East in classical literature; Elam was also known as Susiana, which is a name derived from its capital, Susa. Elam was part of the early urbanization during the Chalcolithic period (Copper Age). The emergence of written records from around 3000 B.C. also parallels Sumerian history, where slightly earlier records have been found. In the Old Elamite period (Middle Bronze Age), Elam consisted of kingdoms on the Iranian plateau, centered in Anshan, and from the mid-2nd millennium B.C., it was centered in Susa in the Khuzestan lowlands. Its culture played a crucial role during the Persian Achaemenid dynasty that succeeded Elam, when the Elamite language remained among those in official use. Elamite is generally considered a language isolate unrelated to the much later arriving Persian and Iranic languages. In accordance with geographical and archaeological matches, some historians argue that the Elamites comprise a large portion of the ancestors of the modern day Lurs, whose language, Luri, split from Middle Persian. The Elamites practiced polytheism. Knowledge about their religion is scant, but, according to Cambridge Ancient History, at one time they had a pantheon headed by the goddess Kiririsha/Pinikir. Other deities included In-shushinak and Jabru, lord of the underworld. According to Cambridge Ancient History, "this predominance of a supreme goddess is probably a reflection from the practice of matriarchy which at all times characterized Elamite civilization to a greater or lesser degree." Searching and exploring the ancients and ancient religions in every nation has led to the explanation of the biological, cultural, and anthropological characteristics of those peoples, and the symbolism of the remaining works has contributed greatly to it. One of these symbols is the role of snake in the ancient Islamic civilization. The ancient Elam is a land name in the southwest of Iran, which covered Khuzestan, Fars, and parts of Kerman, Lorestan, and Kurdistan provinces during the third to the first millennium B.C., according to the geopolitical divisions. One of the characteristics of the Elamites was that the female element was held in high esteem to the extent that they had a special place among gods. This superiority was emphasized to the extent that the goddesses were usually ranked higher compared to gods, and even in political and social affairs they had the opportunity to get exalted to the highest ranks. They could even become the king. Based on this, the ancient Elamite community should be considered as a female-dominated society. One of these characteristics was the particular respect that the Elamites always had for magic, the forces of the underworld and the female element. Worshipping snakes was yet another marked characteristic of theirs. It can be said that in addition to its positive aspect, which is known as the symbol of fertility, the snake has a negative aspect and a symbol of incapacity and seduction. In this article, we try to clarify the nature and identity of the serpent in the culture and religion of Elam by introducing the remains of this ancient civilization, such as inscriptions, figurines, dramatic designs, and so on having a role of the serpent.جستجو و کنکاش در آیین‌های کهن و باستانی در هر قوم و ملتی، منجر به تبیین ویژگی‌های زیستی، فرهنگی و انسان‌شناختی آن مردمان شده و نمادشناسی آثار برجای مانده، به تحقق این امر کمک شایانی کرده است. یکی از این نمادها، نمود نقش مار در تمدن عیلام باستان است. عیلام باستان نام سرزمینی است در جنوب غرب ایران که برحسب تقسیمات جغرافیای سیاسی امروز، سرزمین خوزستان، فارس و بخش‌هایی از استان‌های کرمان، لرستان و کردستان را در طی هزاره‌های سوم تا اول پیش از میلاد را دربر می‌گیرد. آنچه در این پژوهش مهم و قابل بحث است ویژگی‌های اعتقادی عیلامی‌ها می‌باشد در این میان یکی از این ویژگی‌ها، احترام خاص به عنصر زن و اختصاص جایگاهی والا در میان خدایان است، این تفوق تا جایی است که الهه‌ها معمولاً در فهرست خدایان مقام‌های برتر را از آن خود کرده و در امور سیاسی و اجتماعی نیز زنان امکان اختیار مقام‌های سیاسی، همچون مقام پادشاهی را داشتند؛ آنچنان‌که جامعه عیلام باستان را باید جامعه‌ای زن سالار دانست. یکی دیگر از ویژگی‌های این دوره احترام خاصی بود که عیلامی‌ها همواره برای سحر و جادو، نیروهای جهان زیرین و پرستش مار قائل بودند. در این میان نماد مار اگرچه در بسیاری از فرهنگ‌ها سمبلی از اغواگری و فریب مطرح می‌گردد اما نمی‌توان جنبه مثبت مار به‌عنوان سمبل بی‌مرگی و حاصلخیزی را نادیده گرفت چرا که در برخی از تمدن‌ها جنبه مثبت مار تا حد خدایی نیز بوده است. در این میان عیلام باستان از جمله تمدن‌هایی می‌باشد که علاوه بر نقش و نماد زن، نقش و نماد مار به کررات در آثار آنها یافت می‌شود. در این راستا پژوهش موردنظر در تلاش است که هویت و جایگاه مار در بستر فرهنگی و مذهبی عیلامیان با توجه به مدارک باستانشناسی مورد بررسی و تحلیل قرار دهد که بر این اساس می‌توان دریافت عنصر مار در جنبه مثبت از حفاظت و نگهبانی تا پرستش به‌عنوان خدا در عیلام مطرح بوده است و با عنصر مؤنث نیز در راتباط می‌باشد.https://iaej.sku.ac.ir/article_10174_1eff77814e0b3238495a9f07d061703c.pdf