انجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکرد جستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام 2476-6046 8 2 2024 02 20 Study of lithic typological and technological developments in the Upper Pleistocene, a case study: Mirak site بررسی تحولات ریخت‌شناسی و فناوری دست‌افزارهای سنگی در اواخر دوره پلیئستوسن جدید، مطالعۀ موردی: محوطۀ میرک 11594 10.22034/iaej.2024.14644.1125 FA مونا اوریات N.44-Floor 8-B.6- Golestan 3-Phase 3- Pardis. حامد وحدتی نسب دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه باستان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-9651-5871 استفانی بونیلوقی دپارتمان انسان و محیط، موزه انسان شناسی، پاریس، فرانسه 0000-0003-1560-5697 ژیل بریون دپارتمان انسان و محیط، موزه انسان شناسی، پاریس، فرانسه 0000-0001-7159-3104 سید میلاد هاشمی سروندی دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه باستان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0001-5532-2312 مژگان جایز دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه باستان شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-6377-3607 اصغر ناطقی دانش آموختۀ کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، ایران Journal Article 2024 01 09 This comprehensive study delves into the paleolithic settlements and lithic assemblages at Site 8 in Mirak, employing an intricate framework integrating stratigraphic, chronological, and sedimentological analyses. Previous research has delineated three discernible settlement phases within this specific locale. The initial phase, distinctly characterized as an upper paleolithic period, is accurately dated through the meticulous application of Optically Stimulated Luminescence (OSL) techniques, spanning a temporal range from 28,000 to 21,000 years. Subsequent observations reveal a secondary phase, spanning 33,000 to 26,000 years, displaying a nuanced amalgamation of features representative of both intermediary and contemporary paleolithic contexts. The tertiary phase, identified as intermediary, traces its origins approximately from 55,000 to 43,000 years ago.<br /><br />This investigation accentuates the imperative for a meticulous and nuanced exploration of the transitional phase from the Middle to upper paleolithic eras within the northern periphery of the Central Desert, particularly focusing on the transitional industries prevalent during this temporal shift. Detailed scrutiny involving typological shifts in lithic artifacts, supported by comprehensive metric and statistical analyses, remarkably showcases a striking absence of statistically significant differences in typological compositions between the lithic tool assemblages present in the second and third stratigraphic layers at the Mirak site.<br /><br />This observed typological stability suggests a complex narrative influenced by several factors. It potentially stems from the sustained presence of substantial human populations and the intricate transmission of technological information across the expansive northern region of the Central Desert. This continuous interaction and knowledge dissemination might have contributed significantly to a consistent application of stone reduction methodologies. Consequently, this prolonged and consistent application might have engendered typological uniformity or the perpetuation of consistent reduction techniques in the processing of raw lithic materials throughout these successive paleolithic phases at Mirak. محوطه پارینه سنگی میرک در حاشیۀ شمالی کویر مرکزی ایران، شواهد قابل توجهی از سکونتگاه‌های انسانی در اواخر دوره پلیئستوسن، را ارائه می دهد. در مقالۀ حاضر، استقرارهای پارینه‌سنگی و دست‌افزارهای سنگی تپۀ شمارۀ 8 میرک با استفاده از چهارچوب لایه‌نگاری، گاهنگاری و رسوب‌شناسی بررسی و مورد تجزیه ‌و‌تحلیل قرار گرفته است.نتایج تحقیقات گذشته نشان می‌دهند که در این محوطه شامل سه دورۀ سکونت متمایز وجود دارد. دورۀ نخست، پارینه سنگی جدید شناخته شده و با استفاده از تکنیک پرتوتابی به روش تحریک نوری (OSL)، به دوره‌ای با قدمتی بین 28.000 تا 21.000 سال تاریخ گذاری شده است. دورۀ دوم شامل لایۀ میانی است که در بازۀ زمانی 33.000 تا 26.000 سال قرار دارد و ویژگی‌های ترکیبی از پارینه سنگی میانی و جدید را نشان می‌دهد. دورۀ سوم، لایۀ انتهایی است که به عنوان پارینه سنگی میانی شناخته شده و قدمتی در حدود 55.000 تا 43.000 سال دارد. این بررسی، نیاز به بررسی دقیق تر گذار از پارینه میانی به پارینه جدید درحاشیه شمالی کویر مرکزی را از جنبه‌های صنایع انتقالی نشان می‌دهد. مطالعات تغییرات گونه‌شناسی دست‌ساخته‌های سنگی، تحلیل‌های متریک و آماری نشان می‌دهد که تفاوت معناداری در ترکیب گونه‌شناسی بین دست‌افزارهای سنگی لایۀ دوم و سوم میرک وجود ندارد. این ثبات ممکن است به دلیل وجود جمعیت‌های بزرگ و انتقال اطلاعات فناورانه در منطقۀ شمال دشت کویر مرکزی، باعث ثبات روش‌های کاهش سنگ مادر و در نتیجه ثبات گونه‌فن‌شناسی یا روش‌های کاهش یکسان در مواد خام سنگی می‌شود.