انجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکرد جستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام 2476-6046 8 2 2024 02 20 A comparative comparison of the architectural structure in the important buildings of pre-historic sites in Iran(evidence from Hasanlu, Siyalk, Godin Tepe, Yaniq Tepe, Tepe Zageh, Shahr-I Sokhta مقایسه‌ی تطبیقی و سیر تحول معماری در بناهای مهم پیش از تاریخ ایران (شواهدی از تپه حسنلو ، سیلک ، گودین تپه ،یانیق تپه ، تپه زاغه و شهر سوخته ) 11592 10.22034/iaej.2024.14639.1123 FA زهره اویسی کیخا گروه معماری دانشکده هنر و معماری دانشگاه زابل ایران 0009-0006-3500-8215 ندا ناصری دانشجوی کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران Journal Article 2023 12 25 Unfortunately, one of the research gaps in the field of studying and investigating past architecture in Iran is the investigation of prehistoric architecture in this country, which may be due to the breadth and breadth of these architectures in different parts of Iran, as well as the lack of sufficient information from the exploration. He knew what happened in these areas. Therefore, the goal of the authors in this research was to select some important prehistoric sites and examine and analyze their important architectures, while comparing these architectures, to provide useful information about the way of life of Iranian peoples in prehistoric times, to be presented. In this regard, the research question is, what considerations and interventions did people in ancient civilizations in different parts of Iran take into account in the architecture of their regions, and what differences and similarities exist between them? In this regard, this writing has been compiled in two sections: introduction and overview and analysis and comparison of architectural and urban data of these areas. Relying on the images and maps obtained from the excavations, as well as library studies and checking related reliable sources, the authors has conducted this study with a descriptive-analytical approach and using an inductive strategy in a qualitative manner. In the end, the results of the research showed that in terms of architectural design, Hasan-Lo Hill, Godin and Yanig hills are the most different. In terms of the dimensions and size of the units, Hasanlu is the biggest because of its columns and wide opening In terms of the method and details of the construction , it is the most advanced because of its lateness. Zagheh Hill and Silk are also built in a more organic and natural way due to excavations in the era before the Bronze Age کشور ایران یکی از قدیمی ترین تمدن های بشری است و معماری آن از مهم‌ترین شاخص های اقوام ایرانی است که خلاءهای پژوهش؛ در بررسی معماری پیش از تاریخ آن زیاد است که شاید دلیل آن پراکندگی معماری‌ها در مناطق مختلف ایران و همچنین نبود اطلاعات کافی از کاوش‌های صورت گرفته است. هدف نگارندگان انتخاب مهمترین محوطه‌ های باستانی پیش از تاریخ که مورد کاوش قرار گرفتند و تحلیل معماری‌ آن‌ها است که ضمن مقایسه‌ی تطبیقی معماری‌ها، اطلاعات مفیدی از نحوه‌ی سکونت ؛ شیوه ساخت و مصالح بکار رفته در معماری ارائه میگردد. سؤال تحقیق این است که تمدن‌های کهن در نقاط مختلف ایران چه ملاحظات و مداخلاتی را در معماری خود لحاظ نموده‌اند و چه تفاوت‌ها و وجوه مشترکی میان آنها وجود دارد؟ در همین راستا این نگارش در دو بخش کلیات و تحلیل و مقایسه‌ی داده‌های معماری محوطه‌ها تدوین شده است. که با تکیه بر گزارش های حفاری ‌و مطالعات کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی با استفاده از راهبرد استقرایی و به صورت کیفی این مطالعه را صورت داده اند و در انتها نتایج تحقیق نشان داد که به لحاظ طرح معماری، تپه حسنلو، گودین و یانیق از همه متفاوت ترند. به لحاظ ابعاد و اندازه واحدها، حسنلو به دلیل ستوندار بودن و پوشش دهانه وسیع، بزرگ‌تر از همه است. به لحاظ روش و جزییات ساخت شهر سوخته به دلیل متاخر بودن از همه پیشرفته‌تر است. تپه زاغه و سیلک نیز به دلیل قراگیری در دوران قبل از مفرغ به صورت ارگانیک‌تر و طبیع تر ساخته شده-اند.