انجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکرد جستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام 2476-6046 8 2 2024 02 20 EDX and XRD Analysis of Chalcolithic Metals from Tepe Gheshlagh in the Fifth Millennium BC آنالیز پراش پرتو ایکسXRD و میکروسکوپ الکترونی روبشیEDX قطعات مسی حاصل کاوش‌های باستان-شناسی تپه قشلاق در عصر مس و سنگ 11591 10.22034/iaej.2023.14522.1112 FA مهناز شریفی دانشیار، پژوهشکدة باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران(نویسنده مسئول) 0000-0002-6293-8534 عباس مترجم دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران 0000-0001-5521-0767 Journal Article 2023 09 10 Tepe Gheshlagh is located in the center of Talvar Valley in Bijar County, on the east bank of River Talvar. Tepe Gheshlagh is one of the major sites with deposits of the Chalcolithic period within the prospective reservoir of the Talvar Dam. The absolute lack of earlier excavations with particular emphasis on the Chalcolithic period in the region further highlights the significance of the recent works at Gheshlagh. the Layer of Chalcolithic evidence of metallurgy was obtained in the form of several pieces of copper objects, which were tested by XDX and XRD Analysis in order to identify their elements and compositions. Ancient metallurgy is one of the most important cultural processes that has been carried out since the Fifth millennium BC in the eastern slopes of Central Zagros.In this regard,the metal samples obtained from the archaeological excavations of Gheshlagh were subjected to elemental analysis. The purpose of this article is to examine the copper of Gheshlagh to identify the structural differences by XRD and EDX methods and to present the results of laboratory studies. The production of the above objects has been done using the molding method. The results of the analysis of the parts indicate the use of copper base metal with a high percentage.The presence of silver in a completely separate phase in the sample along with sulfur is probably impurities from the ore that entered the sample during extraction.the results of the analysis showed that the samples had a lot of corrosion and were severely damaged. تپه قشلاق از تپه‌های ارزشمند منطقه بیجار و کریدوری است که سه حوضه فرهنگی شمال غرب، زاگرس مرکزی و فلات مرکزی ایران را به هم متصل می‌کند. نتایج کاوش‌های باستان‌شناسی منجر به کشف محوطه‌ای از عصر مس و سنگ گردید. از میان انباشت مس و سنگ جدید قشلاق، شواهد فلزگری، بصورت چند قطعه شی مسی بدست آمد که به منظور شناسایی عناصر و ترکیبات آنها مورد آزمایش XRD و EDX قرار گرفت. در این آنالیز از محصولات خوردگی موجود بر روی سطح قطعات فلزی، نمونه‌هایی برداشت شد و توسط دستگاه پراش سنج اشعه ایکس مرکز خدمات آزمایشگاهی دانشگاه شریف و با روش Ray Fluorescence X- برای شناسایی و تعیین کمی عناصر و ترکیب شیمیایی کلی نمونه‌ها استفاده شده است. در این راستا نمونه‌های فلزی قشلاق مورد تجزیه و تحلیل عنصری قرار گرفتند. آنالیز فلزات در چهار نمونه انجام شد. هدف این مقاله بررسی قطعات مسی برای شناخت تفاوت‌های ساختاری به روش‌های XRD ، EDX و ارائه نتایج مطالعات آزمایشگاهی است. تولید اشیای فوق با استفاده از روش قالب‌گیری انجام شده است.. نتایج حاصل از آنالیز قطعات حاکی از کاربرد فلز پایه مس با درصد بالا می‌باشند. همچنین عناصر کوپریت (اکسید مس)، سرب و آتاکامیت، پاراتاکامیت (تری هیدروکسی کلرید‌های مس (Cu2(OH)3Cl) ،آرسنیک، نیکل و نانتوکیت فاز اصلی تشکیل دهنده این فلزات بوده، هر چند که شرایط محیطی باعث آسیب دیدگی قطعات مسی شده است. حضور نقره به صورت فازی کاملا جدا در نمونه همراه با گوگرد احتمالا ناخالصی‌هایی از سنگ معدن است که حین استخراج وارد نمونه شده است.