انجمن علمی باستانشناسی ایران با همکاری دانشگاه شهرکرد جستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام 2476-6046 8 2 2024 02 20 Technological and Pathological investigations of Pottery Sherds discovered from the Tu-Ali Khoda Afarin Kurgans Excavations بررسی های تحلیلی فنی و آسیب شناسی قطعات سفالی کشف شده از کاوش های کورگان‌های جعفر آباد و طوعلی سفلی 11590 10.22034/iaej.2024.14607.1119 FA حمیدرضا بخشنده فرد گروه مرمت. دانشکده مرمت دانشگاه هنر اصفهان 0000-0002-9407-9455 فرشید ایروانی قدیم گروه باستان شناسی، دانشکده مرمتدانشگاه هنر اصفهان مصطفی علی باقری دانش آموخته رشته مرمت اشیا دانشکده مرمت دانشگاه هنر اصفهان 0009-0001-8247-1820 Journal Article 2023 12 03 Tu-Ali Archaeological Kurgans located in Khoda Afarin in East Azerbaijan province had been excavated in 2010. The objects were excavated in these graves include ornaments, bronze and pottery works. In this research, 6 pottery were selected from Kurgan .13; First, classification and identification of species as well as their precise identification was done with the aim of achieving the technology, the amount of composition of elements. Also, the damage to the samples was identified. The questions of this research are: 1-What is the method of Making the pottery of Tu-Ali Kurgans? 2-What is the damages that occur in these Pottery? <br />In order to achieve the desired goals, Scanning Electron Microscope (SEM), X-ray Diffraction(XRD) for identifying unknown crystalline phases, X-ray Fluorescence (XRF)used to determine the elemental composition of pottery, Fourier-transform infrared Spectrometer (FTIR),Differential Thermal Analysis (DTA) were used. The composition of elements in all samples was the same and only one showed a higher percentage of Calcite, which can be of secondary origin. The main phases in their bodies were originally composed of Quartz, ,Albite, Anorthite, Illite, Diopside and a small amount of Hematite. Microscopic images showed the presence of cracks. On the other hand, the texture of the body is not uniform, which Indicates low firing temperature. FTIR peaks confirm the presence of phases identified in XRD and indicate the same raw materials and firing conditions of these clay bodies. The DSC and TGA charts of the samples show endothermic reactions around 850-900 C, which can be attributed to the decomposition of Calcite and illite, respectively. The most damage in these pottery includes cracks caused by the efflorescence phenomenon in the conditions of the burial environment. کورگان‌های جعفرآباد و طوعلی سفلی در خداآفرین استان آذربایجان‌ شرقی در بین سال‌های 1389 و 1392 کاوش شده است.کورگان یکی از شیوه‌های تدفین اقوام کوچرو مهاجر اورآسیا است که می تواند اطلاعات مهمی در زمینه گاه‌نگاری، قوم نگاری، را روشن نماید. مسئله اصلی این پژوهش فن ساخت و آسیب شناسی در سفال‌‌های این کورگان هاست. سئوالات این پژوهش عبارتند از 1- تکنیک ساخت این سفال ها چیست؟ 2- سفال‌‌ های مذکور دارای چه آسیب‌هایی است؟ بر این اساس 6 قطعه مطالعاتی از کورگان 13 انتخاب گردید. در این پژوهش ابتدا طبقه بندی و تشخیص گونه ها و سپس ردیابی دقیق تکنولوژی و شناسایی آسیب‌ها انجام شد. به این منظور از روش‌‌های میکروسکوپ الکترونی روبشی(SEM)، پراش پرتو ایکس برای شناسایی فاز‌ها، فلوئورسانس پرتوایکس(XRF) برای شناسایی ترکیب سفال‌ها، طیف سنج مادون قرمز(FTIR) آنالیز حرارتی افتراقی ((DTAاستفاده شد. بر اساس بررسی‌ها درصد ترکیب عناصر در همه نمونه‌ها بسیار به هم شبیه بوده و فقط در یک نمونه کلسیت بالاتری دیده شد که می‌تواند منشاء ثانویه داشته باشد. فاز‌های شاخص در بدنه‌ کوارتز، آلبیت، آنورتیت، ایلیت، دیوپسید و مقدار کمی هماتیت گزارش شد. تصاویر میکروسکوپی حضور ترک‌ها را نشان می‌دهد. پیک‌های FTIR فاز‌های شناسایی شده در XRD را تصدیق کرده و نشان همسانی مواد اولیه و شرایط پخت این بدنه‌های سفالی است. نمودار‌های DTA واکنش‌های گرماگیر در حدود 850 تا 900 سانتی‌گراد را نشان می‌دهند. عمده ‌آسیب‌های وارده بر این سفال‌ها شامل ترک‌ها و شوره‌های محیطی است که در اثر شرایط دفن به‌وجود آمده‌اند.