مطالعه تطبیقی نقش‌برجسته‌های صخره‌ای بیستون و آرامگاه داریوش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری، تاریخ تطبیقی تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد

چکیده

هنر رسمی هخامنشی، اغلب در نقش‌برجسته‌های دیواری و صخره‌ای ظهور یافته و بنای اصلی آن در زمان داریوش اول گذاشته شده است. نقش‌‌برجسته‌‌های صخره‌ای بیستون و آرامگاه داریوش دو یادمان اصلی و کتیبه‌دار هخامنشیان هستند که به طور متناوب در زمان سلطنت داریوشِ اول مصور گشته و بسیاری از نقوش و ویژگی‌های هنر رسمی هخامنشی، ابتدا در آن‌ها به ظهور رسیده‌اند؛ از این‌رو، مطالعه و مقایسۀ این دو یادمانِ مصور، به شناختِ بهتری از هنر هخامنشی و روند شکل‌‌گیری آن منجر خواهد شد. هدف پژوهش حاضر این است که با مطالعه و مقایسۀ نقوش و ویژگی‌های تصویری نقش‌‌برجسته‌‌‌های بیستون و آرامگاه داریوش، به شناسایی شباهت‌‌ها و تفاوت‌‌های میان این آثار در راستای آگاهی از چگونگی و میزان تأثیرپذیری نقش‌‌برجسته آرامگاه داریوش از نقش‌‌برجسته بیستون، و شناختِ بیش‌تر از تحولات صورت گرفته در اوایلِ شکل‌گیری هنر رسمی هخامنشی دست یابد. سوالات پژوهش این است: 1.تأثیرپذیری نقش‌‌برجسته آرامگاه داریوش از نقش‌‌برجسته بیستون چگونه و تا چه اندازه بوده ‌است؟ 2. کدام‌یک از نقوش و ویژگیهای هنر هخامنشی برای بار نخست در نقشبرجسته آرامگاه داریوش پدیدار شده‌اند؟ پژوهش حاضر به روش توصیفی_تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام گرفته، و اطلاعات آن به شیوۀ کتابخانهای جمعآوری شده‌ است. نتایج پژوهش نشانگر آن است که به واسطۀ بازنمایی تمام عناصر اصلی نقش‌‌برجسته بیستون در نقشبرجسته آرامگاه داریوش، این نقش‌‌برجسته تا حد زیادی از نقشبرجسته بیستون تأثیر پذیرفته است. همچنین، بعضی از نقوش و ویژگی‌های تصویری هنر رسمی هخامنشی، ابتدا در نقش‌برجسته آرامگاه داریوش پدیدار شده و سپس در آثار دیگر هخامنشی بازتاب و گسترش یافته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات