بازنگری در نام‌نامه‌های اساطیری شاهان آشور؛ تاریخ‌ در دل اسطوره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه مازندران

2 استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه مازندران

3 دانشجوی دکترای گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران

10.22034/iaej.2022.13779.1028

چکیده

پرداختن به تاریخ‌مندی اساطیر و به ویژه نام‌نامه‌های شاهی یکی از مباحث مرتبط با باستان‌شناسی و به خصوص باستان‌شناسی اساطیر (Arcahaeomythology) است. این‌که چه مولفه‌هایی برای ارزیابی داده‌های اسطوره‌ای به کار می‌آید و چگونه می‌توان به استنتاج‌هایی دست یافت که قابلیت اجرای یک مطالعه تطبیقی با محتوای منابع مکتوب و شواهد غیر مکتوب باستان‌شناختی را داشته باشد، موضوعی است که نیاز به تسلط و مهارت پژوهشگر موضوع به هر سه حوزه اسطوره‌شناسی، آگاهی از درون‌مایه‌‌ نوشته‌ها و یافته‌های غیر مکتوب میدانی دارد. در این پژوهش ضمن رعایت بنیادهای هر سه زمینه یادشده، از راه تحلیل تطبیقی داده‌ها، به وارسی میزان تاریخ‌مندی (Historicity) شخصیت‌های مرتبط با نام‌نامه شاهان اساطیری آشور در نوشته‌های کتسیاس، دیودور، یوسبیوس (و مراجع آن)، خورنی و آگاپیوس پرداخته شده است، همچنین رویدادهای مرتبط با آخرین شخصیت این سیاهه و گاه‌نگاری آن، مبنای پیش‌روی پژوهش را تشکیل داده است. در این‌ مطالعه با وارسی مولفه‌هایی چون مشابهت‌های زمانی، توصیفی، صورت آوایی نام‌ها و مطابقت‌ داده‌های مرتبط اساطیری با نمونه‌های مرتبط و قابل انطباق‌شان در مستندات تاریخی، یک تفسیر نو از اطلاعات ثبت شده در دفاتر از دست‌رفته شاهی دربار هخامنشی ارائه شده است. این‌که داده‌های مد نظر در دل ظاهر داستانی و اسطوره‌ای خود، دارای یک هسته تاریخی قابل تطبیق با شواهد مکتوب شده هستند، نتیجه‌ای است که این پژوهش به آن دست یافته و بر مبنای آن، برای هر یک از شخصیت‌های اساطیری در نام‌نامه‌ شاهان آشور کتسیاس، یک صورت تاریخی پیشنهاد کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات