نان در تغذیه و فرهنگ ایرانیان باستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه باستان شناسی،واحد مرودشت،دانشگاه آزاد اسلامی،مرودشت،ایران

چکیده

نان و غلات بخش مهمی از رژیم غذایی ایرانیان باستان را تشکیل می‌داد. ارزش غذایی بالای نان باعث شده بود که نان در فرهنگ مردم ایران نیز از جایگاه برجسته‌ای برخوردار باشد. علی‌رغم چنین اهمیتی پژوهش‌های اندکی در ارتباط با نان در ایران باستان انجام شده است. سوال اینجاست نان در تغذیه و فرهنگ ایرانیان باستان چه جایگاهی داشته و شکل ظاهری و فرایند پخت آن چگونه بوده است؟ هدف این پژوهش مطالعه جایگاه فرهنگی و غذایی نان و شناخت انواع آن از نظر غلات مصرفی، شکل و تکنیک پخت در ایران باستان است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است و داده‌های باستان‌شناسی، منابع تاریخی و متون دینی و اساطیری برجای مانده از ایران باستان جهت نیل به اهداف پژوهش مورد استفاده قرار گرفت. همچنین روش‌هایی که با تکیه بر مطالعات زبان‌شناسی برای پخت نان در ایران باستان پیشنهاد شده بود با روش پخت برخی نان‌های سنتی در ایران کنونی تطبیق داده شد. نتایج مطالعه نشان داد که غلات مهمترین ماده مصرفی برای پخت نان در ایران باستان بود. دو پیشرفت مهم در فرایند پخت نان، یعنی استفاده از خمیرمایه برای عمل آوردن خمیر و استفاده از تنور برای پخت نان، در ایران باستان رخ داد، اما روشهای قبلی برای عمل آوری خمیر و پخت نان به طور کامل کنار گذاشته نشد؛ در نتیجه ایرانیان هم نان فطیر و هم نان خمیر مایه ای می خوردند و با آن‌که استفاده از تنور، تولید نان در مقیاس وسیع را ممکن ساخته بود، روش قدیمی پخت نان بر خاکستر داغ همچنان استفاده می‌شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات