بررسی تطبیقی هنر اشکانی و ساسانی با استناد به معماری و شهرسازی، نقوش برجسته و سکه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 باستان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد

2 دانشیار گروه باستان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد

چکیده

با روی کار آمدن ساسانیان و پیروزی آنان بر اشکانیان، دستگاه حکومتی با نسبت دادن نسب خود به هخامنشیان و بیگانه خواندن اشکانیان، سعی بر کمرنگ نمودن مظاهر حکومت پیشین داشت ولیکن در قرون أخیر با افزایش مطالعات باستان‌شناسی بسیاری از زوایای پنهان این دوران آشکار شد و مشخص گردید اشکانیان سهم فراوانی در انتقال فرهنگ و هنر به ساسانیان داشته‌اند. هدف پژوهش بررسی چگونگی روند تأثیرگذاری هنر اشکانی بر هنر ساسانی با مطالعه هنر دوران اشکانی و ساسانی، با استناد به آثار معماری، نقوش برجسته و سکه است. سوال پژوهش حاکی از آن است که نقشمایه های هنر ساسانی در چه زمینه‌هایی و تا چه اندازه متأثر از هنر اشکانی بوده است؟ روش تحقیق توصیفی- تطبیقی است و داده‌ها از مطالعات اسنادی حاصل شده‌اند. نتایج بیانگر آن است که با وجود تلاش حاکمان ساسانی برای کمرنگ نمودن مظاهر دولت اشکانی، بخش عمده‌ای از هنر اشکانی تأثیر انکار ناپذیری بر هنر دوره بعد گذاشته، به نحوی که این تأثیر در هنر معماری، ساختار بصری سکه و نقوش برجسته ساسانی به وضوح قابل مشاهده است و این تأثیر در اوایل دوره ساسانی و در زمینه معماری بیشتر بوده است. نقوشی همچون الهه‌ی نیکه و حیوانات مثل اسب و گراز و نقوش گیاهی مانند کنگر و گل لوتوس رایج در هنر نقوش برجسته ساسانی وامدار هنر دوران اشکانی است و همچنین با استناد به سکه‌ها، مضامین مذهبی آتشدان، ماه و ستاره، دیهیم بخشی و شمایل کلی سکه‌های ساسانی متاثر از سکه‌های دوره اشکانی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات