پژوهشی بر چگونگی شکل گرفتن شهرک‌های ساسانی ، با تکیه‌بر رهیافت باستان‌شناسی لندسکیپ(مطالعه موردی: کلار، قصرشیرین، گیلانغرب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه مازندران، ایران، مازندران

2 دانشگاه مازندران/بابلسر/ایران

10.22034/iaej.2021.11188

چکیده

محیط کالبدی متشکل از انتظام توده و فضاست، چگونگی چیدمان توده و فضا بخش مهمی از مطالعات ریخت‌شناسی را انجام می‌دهد. ترتیب قرار گرفتن عناصر فضایی و نحوه‌ی ارتباط آن‌ها در چارچوب محورهای ارتباطی در حوزه‌ی معین جغرافیایی در رابطه باهمدیگر، ساختار فضایی یا نظام محیطی یک شهر را شکل می‌دهد. به همین منظور لازم است با رهیافت باستان‌شناسی لندسکیپ بسیاری از فضاها و محوطه‌ها مطالعه شود، دراین‌بین استفاده از فنون سنجش‌ازدور به‌طور چشم‌گیری در مطالعات باستان‌شناسی لندسکیپ مؤثر است. در این مقاله سعی شده با تمرکز بر عوامل جغرافیایی و جاذبه‌های لندسکیپ اعم از توانایی‌های بالقوه تجاری که همان جاده تجاری خراسان می‌باشد و کشاورزی والمان های آن بررسی شود.این بررسی در یک منطقه و دلایلی که باعث توزیع جمعیتی می‌شود و بالعکس تأثیراتی که جمعیت برای ارتزاق بر لندسکپ می‌گذارد. با تأکید بر محوطه‌هایی در غرب ایران و شرق عراق کنونی ، پاسخی برای چرایی الگوی پراکنش فضاهای معماری بامطالعه ویژه محوطه های مذکور با تاکید بر سیاست‌های اقتصادی و جامعه شناختی دوران ساسانی با پراکنش و ساختار فضایی مشابه در ایران ( قصر شیرین و گیلان غرب) عراق ( کلار) به چرایی و چگونگی ایجاد الگویی خاص با کاربری‌های حاکمیتی، مذهبی و نظامی و تکرار آن در منطقه بپردازد. درنهایت عامل کشاورزی و تجارت باعث ایجاد شهرک‌ها و کلونی‌هایی در منطقه، شده‌اند و در نهایت به این پرسش پاسخ می‌دهد که پراکنش آثار معماری معلول برنامه گسترش کشاورزی و آبیاری هدفمند و دارای ساختار نظام مند در دوران ساسانی بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات