پژوهشی بر وضعیت محدوده جنوبی تختگاه تخت جمشید بر اساس شواهد نویافته باستان شناختی

نویسنده

10.22034/iaej.2016.10156

چکیده

محدوده جنوبی تختگاه تخت جمشید در سال 1391 با هدف بازکردن مسیر خروجی آبراهه‌های زیر‌زمینی این مجموعه مورد کاوش و بررسی گرفت. کاوش صورت گرفته این امکان را فراهم ‌آورد که پس از گذشت سده‌ها و بلکه هزاره‌های متمادی،‏ آب‌های جمع شده حاصل از بارندگی در سطح بناهای تخت‌جمشید،‏ از دریچه خروجی این آبراهه‌ها خارج شده و ساز و کار دوره هخامنشی آنها دوباره احیاء گردد. برای رسیدن به هدف کاوش کارگاهی با طول حدود 100 متر و با جهت شمالی _ جنوبی ،‏در محدوده جنوب خاوری تختگاه تخت جمشید ایجاد گردید. در جریان کاوش و در امتداد دریچه خروجی،‏ به تدریج بخش‌هایی از آبراهی ساخته شده با سنگ‌های بزرگ و متوسط،‏ آشکار شد ( آبراه 1) که در فاصله 23 متری از دریچه خروجی،‏ به سمت دیواره باختری کارگاه متمایل شده،‏ و پس از این نقطه،‏ چگونگی ادامه مسیر آن نامشخص بازماند. سپس در فاصله حدوداً 35 تا 40 متری جنوب دریچه خروجی آبراهه‌ها،‏ آثار دو آبراه دیگر ساخته شده با سنگ‌های لاشه متوسط و بزرگ ( آبراهه‌های 2 و 3) شناسایی شد. این آبراهه ها (بر خلاف آبراه نخست) دارای جهت خاوری ـ باختری بوده و هر دو آنها در امتداد خود به سمت باختری به یکباره به پایان رسیده و یا تخریب شده بودند. با ادامه روند کاوش،‏ بخشی از یک آبراه دیگر (شماره 4) در نیمه جنوبی کارگاه و در فاصله 55 متری از دیواره تختگاه شناسایی شد. به نظر می‌رسید که جهت این آبراه نیز از شمال باختری به جنوب خاوری بوده است. آنچه در حال حاضر و با بررسی این سازه‌ها در ارتباط با وضعیت جنوب خاوری تختگاه تخت‌جمشید می‌توان عنوان کرد،‏ ساختارهایی ساده به منظور هدایت و ساماندهی آب‌های خارج شده از آبراهه‌های زیر تختگاه و همچنین سیلاب‌های دره واقع در جنوب این مجموعه است. همچنین به طور کلی جهت و امتداد به یکباره قطع شده آبراهه‌های شناسایی شده،‏ این احتمال را پدید آورد که بخشی از فضای جنوب خاوری تختگاه،‏ محل یک آبگیر فصلی و یا دائمی بوده است.

کلیدواژه‌ها